We wrześniu trwa wypłata czternastych emerytur. Dla wielu seniorów to jedno z największych jednorazowych uzupełnień domowego budżetu w roku, ale nie każdy otrzyma tę samą kwotę. W 2026 r. pełna czternastka wynosi 1 978,49 zł brutto, a jej wysokość zależy od kwoty podstawowej emerytury lub renty.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca dodatkowe świadczenie z urzędu. Nie trzeba składać wniosku, odwiedzać placówki ani wysyłać dodatkowych dokumentów. Pieniądze trafiają razem z wrześniową emeryturą lub rentą, zgodnie ze stałym terminem płatności danej osoby.
Pierwsze przelewy i przekazy zostały już uruchomione. Na początku września ZUS informował, że pierwsza transza objęła 615,7 tys. osób w całym kraju. W harmonogramie są terminy 1, 6, 10, 15, 20 i 25 września. Osoby pobierające świadczenia przedemerytalne mają otrzymać czternastkę 1 października.
Kto dostaje pełne 1 978,49 zł
Pełna czternasta emerytura przysługuje osobom, których podstawowa emerytura lub renta nie przekracza 2 900 zł brutto miesięcznie. W takim przypadku dodatkowe świadczenie wynosi 1 978,49 zł brutto.
Po przekroczeniu progu 2 900 zł działa mechanizm „złotówka za złotówkę”. Każda złotówka ponad ten limit zmniejsza czternastkę o złotówkę. ZUS podaje prosty przykład: przy świadczeniu podstawowym 3 500 zł brutto przekroczenie progu wynosi 600 zł, więc czternastka spada z 1 978,49 zł do 1 378,49 zł brutto.
Ten sam mechanizm można zastosować do innych kwot. Przy emeryturze 3 000 zł brutto czternastka wyniesie 1 878,49 zł brutto. Przy 4 000 zł będzie to 878,49 zł brutto, a przy 4 800 zł — 78,49 zł brutto.
Dolna granica wypłaty wynosi 50 zł brutto. Jeśli po zastosowaniu zasady „złotówka za złotówkę” wyliczona kwota byłaby niższa, dodatkowe świadczenie nie jest przyznawane. W praktyce oznacza to, że osoby z emeryturą lub rentą przekraczającą 4 828,49 zł brutto nie dostaną czternastki.
Liczy się sytuacja na 31 sierpnia
Prawo do dodatkowego świadczenia jest ustalane według sytuacji na koniec sierpnia. Osoba musi mieć 31 sierpnia prawo do jednego z długoterminowych świadczeń, takich jak emerytura lub renta. Jeżeli wypłata świadczenia była w tym dniu zawieszona, może to oznaczać brak prawa do czternastki.
W przypadku kilku świadczeń nie mnoży się liczby czternastek. Co do zasady jedna osoba może dostać jedno dodatkowe roczne świadczenie. Dotyczy to także zbiegu świadczeń wypłacanych przez różne instytucje. KRUS wskazuje, że emerytom i rencistom pobierającym kilka świadczeń przysługuje tylko jedna czternastka, a zasady dotyczące progu 2 900 zł i pomniejszenia są takie same.
Dla świadczeniobiorców KRUS wypłaty również przypadają we wrześniu. Kasa wskazuje terminy około 7, 8, 10, 15, 20 i 25 września. Także tutaj nie trzeba składać wniosku.
Brutto nie oznacza kwoty „na rękę”
Podawane 1 978,49 zł to kwota brutto. ZUS pobiera od czternastki składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek dochodowy według zasad stosowanych przy emeryturze lub rencie. Dlatego kwota netto może różnić się między świadczeniobiorcami zależnie od ich sytuacji podatkowej.
Jednocześnie czternasta emerytura jest chroniona przed innymi potrąceniami i egzekucją komorniczą. Nie jest też wliczana do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń uzależnionych od dochodu. To ważne dla osób korzystających równocześnie z innych form pomocy społecznej.
Dla seniorów, którzy nie otrzymali jeszcze wrześniowego świadczenia, kluczowy jest ich stały termin płatności. Po pierwszych wrześniowych transzach kolejne przypadają 10, 15, 20 i 25 września. Jeśli kwota podstawowej emerytury mieści się poniżej 2 900 zł brutto, można oczekiwać pełnej czternastki; przy wyższej kwocie ostateczna wypłata będzie odpowiednio pomniejszona.