Komisja Europejska zaproponowała w środę odblokowanie 4,2 mld euro (18 mld 307 mln zł) z funduszu spójności dla Węgier. Środki te zostały zamrożone w 2022 r. z powodu naruszeń zasad praworządności za rządów byłego premiera Viktora Orbana.
Decyzja Komisji oznacza przełom w wieloletnim sporze między Brukselą a Budapesztem. Zamrożenie funduszy było jedną z najostrzejszych sankcji finansowych zastosowanych przez Unię Europejską wobec państwa członkowskiego w związku z zastrzeżeniami dotyczącymi niezależności sądownictwa, walki z korupcją i ochrony praworządności.
Węgry od 2022 r. prowadziły negocjacje z Komisją Europejską, dążąc do odzyskania dostępu do unijnych pieniędzy. Propozycja odblokowania 4,2 mld euro to efekt reform, które Budapeszt wprowadził w ostatnich miesiącach, choć szczegóły tych zmian nie zostały szerzej opisane w komunikacie Komisji.
Środki z funduszu spójności są przeznaczone na wyrównywanie różnic rozwojowych między regionami Unii Europejskiej. Dla Węgier oznacza to możliwość sfinansowania inwestycji infrastrukturalnych, projektów społecznych i gospodarczych, które wcześniej zostały wstrzymane z powodu braku dostępu do unijnego wsparcia.
Decyzja Komisji Europejskiej nie jest jeszcze ostateczna. Propozycja musi zostać zatwierdzona przez państwa członkowskie. Głosowanie w tej sprawie może odbyć się w najbliższych tygodniach. Jeśli państwa członkowskie poprą wniosek Komisji, Węgry odzyskają dostęp do zamrożonych funduszy.
Sprawa węgierskich funduszy jest uważnie obserwowana w innych krajach regionu, w tym w Polsce, która również miała w przeszłości zamrożone środki z powodu zastrzeżeń dotyczących praworządności. Ewentualne odblokowanie pieniędzy dla Budapesztu może być sygnałem zmian w polityce Komisji wobec państw członkowskich kwestionujących unijne standardy.
Komisja Europejska nie podała dokładnego harmonogramu dalszych działań. Wiadomo jednak, że propozycja odblokowania środków została przedstawiona w środę, a decyzja państw członkowskich będzie kluczowa dla finalnego rozstrzygnięcia.
Węgry od lat pozostają w sporze z instytucjami unijnymi w kwestiach praworządności. Zamrożenie funduszy w 2022 r. było wynikiem procedury warunkowości, która pozwala Unii wstrzymać wypłatę środków państwu członkowskiemu w przypadku stwierdzenia zagrożenia dla budżetu UE z powodu naruszeń zasad państwa prawnego.
Propozycja Komisji Europejskiej to pierwszy tak znaczący krok w kierunku odblokowania tych środków. Jeśli państwa członkowskie zatwierdzą wniosek, Węgry otrzymają 4,2 mld euro, co stanowi część większego pakietu funduszy spójności, do których Budapeszt rości sobie prawa.
2