Wielka Brytania zaoferuje Finlandii oraz innym państwom członkowskim Wspólnych Sił Ekspedycyjnych (Joint Expeditionary Force, JEF) ochronę militarną z wykorzystaniem broni atomowej. Informację podała fińska agencja STT. Inicjatywa realizowana jest w ramach nowego przedsięwzięcia sił ekspedycyjnych państw Europy Północnej, któremu przewodzi Londyn.
Grupa JEF to wielonarodowy format współpracy obronnej zrzeszający państwa Europy Północnej i bałtyckie, powołany z inicjatywy Wielkiej Brytanii w 2014 roku. W jego skład wchodzą obok Wielkiej Brytanii m.in. Finlandia, Szwecja, Norwegia, Dania, Islandia, Estonia, Łotwa i Litwa. Porozumienie ma charakter elastyczny i pozwala na szybkie reagowanie w sytuacjach kryzysowych, a brytyjskie siły zbrojne odgrywają w nim rolę wiodącą.
Rozszerzenie parasola nuklearnego na sojuszników z JEF oznacza, że Londyn jest gotowy użyć swojego arsenału atomowego w ramach odstraszania w regionie Morza Bałtyckiego i Europy Północnej. To istotny sygnał dla Finlandii, która po przystąpieniu do NATO w 2023 roku szuka dodatkowych gwarancji bezpieczeństwa w obliczu rosyjskiego zagrożenia. Dla Helsinek brytyjskie zapewnienia stanowią uzupełnienie sojuszniczych zobowiązań.
Wielka Brytania jest jednym z dwóch państw NATO w Europie dysponujących własną bronią jądrową — obok Francji. Brytyjski arsenał opiera się na okrętach podwodnych typu Vanguard uzbrojonych w pociski balistyczne Trident. Londyn od lat deklaruje gotowość do użycia broni atomowej w obronie żywotnych interesów kraju i sojuszników, a premier Keir Starmer potwierdzał wcześniej, że Wielka Brytania utrzyma zdolności odstraszania nuklearnego.
Inicjatywa wpisuje się w szerszy kontekst wzmacniania wschodniej flanki NATO po rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Państwa nordyckie i bałtyckie konsekwentnie zabiegają o trwałą obecność wojskową sojuszników na swoim terytorium oraz o wiarygodne gwarancje bezpieczeństwa. Rozszerzenie brytyjskiego parasola nuklearnego na JEF może być odbierane jako odpowiedź na rosnące obawy o bezpieczeństwo w regionie Morza Bałtyckiego.
Szczegóły techniczne i polityczne nowej inicjatywy nie zostały na razie w pełni ujawnione. Fińska agencja STT poinformowała o ofercie, nie podając jednak, na jakim etapie są negocjacje ani jakie dokładnie zobowiązania miałby podjąć Londyn. Nie wiadomo również, czy inne państwa JEF prowadzą podobne rozmowy z Wielką Brytanią.
Ewentualne rozszerzenie odstraszania nuklearnego na kolejne państwa może wywołać reakcję Rosji, która już wcześniej zapowiadała środki zaradcze w odpowiedzi na wzmacnianie obecności NATO w Europie Północnej. Moskwa wielokrotnie krytykowała rozbudowę infrastruktury wojskowej sojuszu w pobliżu swoich granic.
Dla Polski, która nie należy do Grupy JEF, rozwój wydarzeń wokół brytyjskiego parasola nuklearnego ma znaczenie pośrednie. Warszawa od lat zabiega o wzmocnienie amerykańskiej obecności wojskowej na swoim terytorium oraz o rozbudowę zdolności obronnych NATO na wschodniej flance. Ewentualne rozszerzenie brytyjskich gwarancji nuklearnych na kolejne państwa regionu może być elementem szerszej debaty o architekturze bezpieczeństwa w Europie.
Na razie nie wiadomo, czy Wielka Brytania planuje podobne oferty dla państw spoza Grupy JEF. Londyn nie wydał oficjalnego komunikatu w tej sprawie, a informacja pochodzi od fińskiej agencji prasowej. Dalszy rozwój inicjatywy będzie zależał od rozmów politycznych i wojskowych w ramach sojuszu.
2