Ambasadorowie państw Unii Europejskiej porozumieli się w sprawie usunięcia z unijnej listy sankcyjnej dwóch rosyjskich biznesmenów — Aliszera Usmanowa i Michaiła Fridmana. Obaj znaleźli się na liście 28 lutego 2022 roku, kilka dni po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę.
Decyzja jest częścią szerszego kompromisu dotyczącego przedłużenia unijnych sankcji wobec tysięcy rosyjskich osób i podmiotów. Zgodnie z ustaleniami restrykcje wobec pozostałych podmiotów mają być przedłużane nie o pół roku, jak dotychczas, lecz o trzy lata. Ma to uprościć procedurę i ograniczyć konieczność częstego powracania do tematu na forum unijnym.
O zdjęcie sankcji z Usmanowa i Fridmana zabiegały Francja i Słowacja. Ich argumentacja nie została publicznie ujawniona, ale w Brukseli wskazuje się, że część państw członkowskich od dłuższego czasu postulowała złagodzenie obciążeń administracyjnych związanych z utrzymywaniem rozbudowanej listy sankcyjnej. Ostateczne porozumienie ambasadorów otwiera drogę do formalnego przyjęcia decyzji.
Usmanow i Fridman to jedni z najbardziej rozpoznawalnych rosyjskich oligarchów, którzy po wybuchu wojny trafili na unijne listy sankcyjne. Objęcie ich restrykcjami było elementem skoordynowanej reakcji Zachodu na agresję Rosji na Ukrainę. Teraz, po ponad trzech latach, ich nazwiska mają zniknąć z unijnego wykazu.
Sprawa budzi kontrowersje w kontekście polityki sankcyjnej UE. Z jednej strony zwolennicy porozumienia wskazują, że wydłużenie okresu obowiązywania sankcji wobec pozostałych podmiotów do trzech lat daje większą przewidywalność i stabilność. Z drugiej strony pojawiają się pytania, czy wykreślenie dwóch wpływowych biznesmenów nie osłabi presji na rosyjskie elity.
Unijna lista sankcyjna obejmuje obecnie prawie trzy tysiące osób i podmiotów. Sankcje nakładane są za działania podważające integralność terytorialną Ukrainy, a także za wspieranie rosyjskiej machiny wojennej. Każde przedłużenie listy wymaga jednomyślnej zgody państw członkowskich, co w praktyce oznacza konieczność wypracowywania kompromisów.
Decyzja ambasadorów nie oznacza zniesienia sankcji wobec Rosji jako takich. Restrykcje sektorowe i gospodarcze pozostają w mocy, a lista osób i podmiotów objętych zakazem wjazdu i zamrożeniem aktywów ma być utrzymana. Zmiana dotyczy jedynie dwóch konkretnych nazwisk oraz trybu przedłużania restrykcji.
Formalne przyjęcie decyzji przez Radę UE ma nastąpić w najbliższym czasie. Do tego momentu porozumienie ambasadorów pozostaje wstępne, choć w praktyce oznacza przesądzenie kierunku zmian. Kraje członkowskie będą musiały jeszcze potwierdzić ustalenia na poziomie ministerialnym.
2